عباس قديانى
780
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
مصدق محمد مصدق ملقب به مصدق السلطنه ، در سال 1261 ه . ش . در قريه احمدآباد تهران بهدنيا آمد . تحصيلات ابتدايى و مقدماتى را در تبريز به پايان رساند و در سال 1287 ه . ش . براى ادامه تحصيلات عالى به فرانسه رفت و در سوئيس از دانشگاه نوشاتل دكتراى حقوق بين الملل گرفت . دكتر محمد مصدق دكتر مصدق بعد از مراجعت به ايران ، به خدمت در وزارت ماليه دعوت و در اولين كابينه وثوق الدوله به معاونت وزارت ماليه منصوب شد و قريب به چهارده ماه در كابينههاى مختلف اين سمت را حفظ كرد . به دليل مخالفت با قرارداد ننگين 1919 وثوق الدوله ، مجبور به ترك ايران و بازگشت به سوئيس شد . در كابينه مشير الدوله در 12 تير ماه 1299 براى تصدى پست وزارت عدليه به ايران دعوت شد ، اما موقعى كه به فارس رسيد دولت جديدى روى كار آمده بود ؛ بنابراين به تقاضاى اعيان و اشراف شيراز ، در پاييز 1299 به حكومت ايالت فارس منصوب شد . ديگر مناصب دكتر مصدق قبل از رسيدن به مقام نخستوزيرى ، عبارت بودند از : وزير ماليه كابينه قوام در سال 1300 ه . ش . ، وزير امور خارجه كابينه قوام ( در ترميم كابينه ) ، والى حكومت آذربايجان در سال 1301 ه . ش . ، وزير امور خارجه كابينه مشير الدوله در سال 1302 ه . ش . و نمايندگى مردم تهران در مجلس شوراى ملى در دورههاى پنجم ، ششم و شانزدهم . دكتر مصدق در ارديبهشت 1330 جهت اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت و خلع يد از شركت نفت انگليس و ايران ، نخستوزيرى را قبول كرد و مجلس شوراى ملى با رأى قاطع به كابينه وى ابراز اعتماد كرد . مصدق در روز 25 تير ماه 1331 بهسبب رد تقاضاى واگذارى اختيارات ويژه و پست وزارت جنگ به وى از سوى شاه از نخستوزيرى استعفا كرد . شاه ، احمد قوام را مأمور تشكيل كابينه نمود ، ولى دولت قوام با قيام يكپارچه مردم در روز سى تير ماه 1330 سقوط كرد و دكتر مصدق براى بار دوم مأمور تشكيل كابينه شد . وى در تاريخ 4 مردادماه 1331 كابينه دوم خود را تشكيل داد و اعضاى آن را به مجلس شوراى ملى معرفى كرد . مهمترين وقايع دوران نخستوزيرى دكتر مصدق عبارت بودند از : صدور رأى ديوان داورى لاهه مبنى بر عدم صلاحيت آن دادگاه جهت رسيدگى به شكايت انگليس از ايران در مورد ملى شدن صنعت